Ğ1, la Libera Mono

La libera mono estas propono por mona eksperimentado, ekonomia, socia, rilata, teknologia kaj sendube filozofia. Ĝi ne pretendas esti pli bona solvo ol alia komplementa alternativo. Nur ke ĝi estas libera laŭ vidpunkto de respekto al la libereco de aliaj uzantoj.

La reguloj de la Libera Mono celas respekti la egalecon de ĉiuj laŭ mona kreado. Ne estas privilegiaj homoj, kiuj povas proprigi al si ilian funkciadon. La unua grandskala eksperimento komencis. Estas la ĉifrovaluto Ğ1 (prononcita kiel Ĝuno). Kaj vi verŝajne povas aliĝi al ĝi, uzi ĝin kaj kun-krei ĝin. Malkovru ĉi tiun belan aventuron.

Ğ1 ofertas la monan ilon. Ĝi ŭzas la blokĉenon(ekologia ne kiel bitmono), kiu estas subtenata de la programo Duniter. La Teorio Relativa pri Mono (TRM) inspiris ĝian dezajnon. La Cesium elektronika monujo estas la sola cifereca ilo necesa por uzi ĝin.

En Komun, ni multe taksas ĉiujn iniciatojn celantajn antaŭenigi pli justajn alternativajn ekonomiojn. En ĉi tiuj tagoj ni diskutis pri Libera Monero en la Telegram-grupo. Ni trovis ĝin vere interesa, do ni volis fari ĉi tiun enkondukon kaj kontribui generi scivolemon pri ĉi tiu temo.

Iom da historio

Referenca teksto: https://linuxfr.org/news/la-monnaie-libre-pour-une-economie-du-libre

La ideo de la Libera Mono naskiĝis en la menso de franca inĝeniero Stéphane Laborde, kiu studis la monajn mekanismojn por establi matematikajn rilatojn. Post multe da esplorado kaj skribado pri la temo, li produktis ampleksan dokumenton, kiu titolis "Teorio Relativa pri Mono" (TRM), france: Théorie Relative de la Monnaie (TRM)".

De ĉi tiu verko, ege motivitaj programistoj disvolvis la liberan P2P softvaron Duniter, kiu funkcias simile al Bitmono (blokĉeno, labora provo PoW, ktp) sed desegnita por certigi la plej sekuran manieron por la kreo kaj konservado de libera mono. Ĉi tio okazis en marto 2017 kun la lanĉo de la Ğ1. Ekde tiam, la komunumoj kiuj uzas kaj antaŭenigas ĉi monon daŭre kreskis kaj sinorganizis, efektivigante alternativa, kredinda, libera, komplementa, mona, ekonomia, teknika, cifereca, socia, homa, kolektiva kaj filozofia eksperimentado. Ĉi tio kontrastas kun la nuna mona modelo, kiu estas, laŭ ĝia naturo, neegala.

Oni notu, ke la Ğ1 estas nuntempe unika en la mondo kaj ke ĝia principo rompas radikale kun la kutima mono. Ĉi tio ne estas alia malluma ĉifrovaluto por specialigitaj aplikoj aŭ hiperspekulativa valuto por vendi fumon, sed serioza longtempa kaj justa ekonomia alternativo kiu estas nuntempe travivante la teston de la realo, praktikado .... Kaj ĝi faras sufiĉe bone!

Por malkovri la liberan monon kaj pli bone kompreni ĝiajn diferencojn kun "ŝuldmono" (kiel la eŭro, ekzemple), ludo estis disvolvita: Ğeconomicus. Lokaj grupoj organizas Ğekonomikajn ludojn tra Francio, Belgio kaj Svislando. Vi povas vidi kelkajn videojn pri Ğeconomicus ĉe Youtube.

Se la komparo kun Bitmono estas signifa al iuj teknologioj uzitaj de la Duniter programo, kiuj faras la Ğ1 ĉifrovaluton, ne taŭgas por la propra mono, kies ecoj estas tre malsamaj de Bitcoin. La Ğ1 ne generas la saman malegalecan aliro al la kreo, nek la saman malŝparon de energio.

Ĉi tiu teorio proponas ĝeneraligon de la principo de mona kreado kaj montras la nesimetriecojn de monaj sistemoj, kiuj nuntempe estas postulataj de aŭtoritatoj aŭ de merkatoj. Tra ĉi tiu dokumento, Stéphane Laborde starigas la bazojn por kvalifiki monon kie "libera" inspirita de la fundamentaj liberecoj de la libera programaro.

4 EKONOMIKAJ LIBERECOJ

Por la libera programaro, la liberecoj definitaj de la FSF (angle: Free Software Foundation) estas:

La libereco ruli la programaron, por iu ajn celo (libereco 0).

  • La libereco studi kiel la programaro funkcias kaj ĝustigi ĝin laŭdezire (libereco 1). La ebleco akiri la programarofonto necesas por ĉi tio.
  • La libereco disdoni kopiojn de la programaro por helpi viajn kunulojn (libereco 2).
  • La libereco plibonigi la programaron kaj publikigi viajn plibonigojn por la profito de la tuta komunumo (libereco 3).

Kiu malsimilas al la 4 liberecoj por ekonomia libera sistemo:

  • Libereco pri demokrata modifado
  • Libereco pri akceso al rimedoj
  • Libereco pri valora produktado
  • Libereco pri interŝanĝo "ene de la mono".

Ĉi tiu mono baziĝas sur la kreado de Universala Dividendo (UD), malgranda parto de la mona emisio kreita de ĉiu individuo je regulaj intervaloj. Ĝi sonas kiel universala enspezo kun la diferenco, ke oni ne ricevas ĉi tiun dividendon de ekstera aŭtoritato. Ni parolas pri KUNKREADO. Universala Dividendo.

Mono estas ekonomia ilo. Ekonomio estas cirkulada fenomeno, fluo de ekonomiaj valoroj. La homo kreas ĉi tiun fluon tra sia vivo. Por krei mezurilon por la mono dependanta de la homoj, la teorio de Laborde proponas baziĝi sur la meza vivdaŭro de la loĝantaro. Por la ekonomia zono kiu okupas nin en Eŭropo, la TRM (Teorio Relativa pri Mono) kalkulas monan pliiĝon ĉirkaŭ 10% jare. La Universala Dividendo proponas kaj efektivigas ĉi tiun distribuon por ĉiuj individuoj.

Iuj timos inflacion. Se ni kalkulas laŭ kvantaj unuoj, kompreneble, sed se oni kalkulas laŭ Universalaj Dividendoj, la monprovizo estas ĉiam fiksita sur ĉi tiu relativa unuo.

La Komunumo

Estas pli ol 1,872 membroj deklaritaj en ĉi tiu fida reto, kiu kreskas ĉiutage.

Kelkaj komputilaj programistoj laboras ĉiutage por plibonigi la softvaron Duniter kaj aliaj rilataj ajn ie al la libera mono Ğ1: konta ilo, elektronika monujo, anonimeca sistemo, monitorado, enreta merkato, ktp).

Kiel la teamo estas ankoraŭ malgrandaj, oni serĉas novajn talentojn, kiuj per ilia kontribuo ebligos eternigi ĉi monon, pliriĉigi ĝin kun novaj funkcioj, plibonigi la programaran sekurecon, kaj tial, fari ke la Ğ1 havu veran kaj daŭran fidindecon favora por maso adopto. Iu ajn povas partopreni en la Duniter-a kodoCesium kaj ankaŭ en la apo por Android-aj poŝtelefonoj kiuj funkcias kiel elektronika monujo.

Simile, kreiĝis uzantaj grupoj de la libera mono Ğ1 en pluraj teritorioj. Allogita de ĉi eksperimentada ebleco, ili organizas konferencojn, manĝetoj, bonetosaj kunvenoj, prelegoj, ğmercatoj (merkatoj kie vi povas aĉeti per libera mono Ğ1, aŭ miksitaj pago de € + Ğ1). Ĉi tiuj okazaĵoj okazas plurajn fojojn semajne.

Ĉiukaze, tiu mono jam utilas ĉitagoj kaj permesas aĉeti kaj vendi: vegetaĵoj, marmeladoj, trinkaĵoj, vestaĵoj, juveloj, libroj, mebloj, servoj kaj provizoj, lui ĉambrojn, ktp. Mallonge, kion ajn vi volas. Estas ankaŭ merkatoj sur retejoj kiel Gchange, Gannonce, G1bien aŭ eĉ grupo de Fejsbuko kun ofertoj kaj postuloj.

Fida Reto (angle: Web of Trust)

La monprovizo dependas nur de la nombro de atestitaj membroj. Esti membro de ĉi tiu komunumo povas ŝajni iom komplika sed necesas por eviti iun havi plurajn aŭ neverajn kontojn. Principe necesas akiri la ateston de kvin membroj, kiuj konas vin fizike kaj, se eble, kiuj estas geografie proksimaj. Por ĉi tio necesos partopreni iun renkontiĝon aŭ, ankaŭ, faciligi ke iuj membroj povu alproksimiĝi al kunveno, kiun ni organizas. Ekzemple, ofertante loĝadon en Libera Monero. Ankaŭ necesas, ke ĉi tiuj atestiloj estu renovigitaj ĉiujn du jaroj. Ĉi tie vi povas vidi mapon de la uzantoj kaj mapon de la fida retmembroj kaj iliaj atestilaj ligoj

Kiel membro, vi povas:

  • kun-krei la monon en via propra konto
  • atesti estontajn membrojn
  • pagu kaj ricevu Ğ1

Kompreneble, iu ajn, sen membriĝi, povas pagi kaj ricevi Ğ1 simple per monujo.

La mono do ne estas kreita de procezo de elfosado (angle: mining) kiel aliaj ĉifrovalutoj. La mono estas kreita de la algoritmo kiu kalkulas la UD-n, bazita sur la cirkulanta monprovizo kaj la nombro de membroj. Ĉiuj parametroj, kiuj influas la Liberan Moneron, estas konataj kaj publikaj. La novaj moneroj estas distribuitaj inter ĉiuj membroj kun rapideco po unu UD tage. Tiel, kvankam la Ğ1 mono estas inflaciita kvante, ĝi ankaŭ havas stabilan parton en relativaj terminoj, la UD. Laŭ elekto de ĉiu persono, la aĵoj aŭ servoj povas esti taksitaj en Ğ1 aŭ UD.

Ni vidu kelkajn ekzemplojn pri uzado:

Olivier vendas 4 aŭ 5 panojn ĉiutage en Libera Monero. Li decidis vendi por la prezo de 1 Universala Dividendo. Nun(fino de 2019) la UD valoras 10.07 Ğ1 sed ĝi supreniros. La pano restos por 1 UD.

Ĉi tiu alia persono elektas vendi kelkajn instrumentojn de sia vendejo tute en Libera Monero je malalta prezo por doni valoron al la mono, ĉar politika konvinko.

Kaj ĉi tie ni vidas reklamon de iu, kiu donas kursojn por fari bieron. Estas 10 horoj da laboro. La prezo estas 1 Universala Dividendo hore, kiu estas nuntempe ekvivalenta al 100 Ğ1. Se kliento venas sen la ingrediencoj, tiu persono uzos tiujn de sia rezervado, ŝanĝante ilin por la ekvivalento de 1 € / 1 UD. Aŭ li proponas pagi en € nur la ingrediencojn. Aŭ eĉ miksita pago € / Ğ1. Ĝi dependas de tiom, kiom li povas akcepti da Ğ1.

La ĉefa avantaĝo de la libera mono estas proponi paradigman ŝanĝon en la maniero kiel oni kreas monon. Sur la egaleco de homoj dum la mona kreado. La mono ne estas kreita de kredito. Ne estas kreita tro da moneroj, por malebligi, ke ilia valoro falos tro rapide por estontaj generacioj. Estas kreita sufiĉe por protekti la hodiaŭajn uzantojn.

KIEL EKUZI LIBERAN MONON

1.- Instalu la programon, kiu enhavas la monujon. Vi povas instali kompletan nodon kiel Duniter (Linukso, Vindozo, MacOS) kvankam estas rekomendinde komenci instali Cesium (tradukita al Esperanto, havas versiojn por Androido, Linukso, Windows kaj MacOS). Estas aliaj monujoj, kiel SakiaSilkaj sed, por facileco de uzo, ni kredas ke Cesium estas la plej konvena por la plimulto de uzantoj.

2.- Elektu inter krei Ğ1 monujon aŭ uzantan konton. Instalante Cesium vi povas simple krei monujon (rekomenditan) aŭ uzantan konton. Se vi nur kreas senmembra monujon , iam ajn, vi povos transformi ĝin al membra-konto senprobleme. Gravas sekvi la instrukciojn, precipe kiam vi kreas la du pasvortojn (identigilon kaj frazon), kiuj neniam devus esti forgesita aŭ vi perdos viajn monerojn.

Tiel vi jam povos ricevi kaj poste sendi transakciojn en Ğ1. Por ricevi vi simple devas dividi vian publikan ŝlosilon aŭ QR-kodon, kiel en ajna alia ĉifromonujo.

Ekzemple, la mia estas:

24jaf8XhYZyDyUb7hMcy5qsanaHBC11AwPefcCQRBQNA

kaj, se vi ŝatis ĉi tiun enkondukon al la Libera Mono, vi povas sendi al mi trinkmonon ;-)

3.- Por havi la membran statuson vi devos akiri 5 atestojn de homoj kiuj jam estas kaj bone konas vin. La unua afero vi povas fari estas montri ĉe la Franca Forumo aŭ en ĉi tiu pri ĉifrovaluta grupo Telegrama kie troviĝas homoj kiuj helpos vin en ĉio, kion vi bezonas.

PLI DA INFORMOJ pri LIBERA MONO:

*esperante: Telegramo-grupo

*hispane: moneda-libre.org

*franca: monnaie-libre.fr

Statistikoj pri la libera mono kaj la reto

Licenco Ğ1